Laura Tato publica Roberto Vidal Bolaño, unha vida para o teatro

Roberto Vidal Bolaño, unha vida para o teatro

Laura Tato

Limiar de Manuel Quintáns Suárez

Imaxe de cuberta por Héitor Picallo, "O Karrapucho"

Parece claro que para Roberto Vidal Bolaño a aplicación do termo “nacional” ao teatro que se quere para Galicia non pode circunscribirse ao ideario de ningún partido político concreto. Se estes non son capaces nin tan siquera de potenciar a súa loita en defensa do principal sinal de identidade do seu pobo, a súa lingua, que pode facer este teatro máis ca refuxiarse no propio pobo e na propia cultura, dos que procede e aos que se debe? Isto polo menos debía ser o que pensaba Roberto Vidal Bolaño, nacionalista de corazón, cando prefería falar dun teatro popular e non dun teatro nacional.

Do limiar de M. Quintáns Suárez

Novidades Nadal

A saudade do caracol

Rubén Martínez Alonso

 Breizh

Miro Villar

limiar de Xosé María Lema

Prefacio de J. A. Pascoal

pedras de Plastilina

Moncho Iglesias

Limiar de Camilo Nogueira

PREMIOS PEDRÓN DE OURO / ROTEIRO LITERARIO

A Fundación Pedrón de Ouro, Editorial Toxosoutos e Libraría Couceiro teñen o pracer de convidalo á

Presentación do volume correspondente ás edicións 2010-2011 publicado por Toxosoutos o próximo

XOVES 25 DE OUTUBRO ás 19.45h

LIBRARÍA COUCEIRO (PRAZA DE CERVANTES, SANTIAGO DE COMPOSTELA)

Interveñen:

Agustín Agra

Xosé Alfredo Naz

Amancio Liñares

David Otero

X. R. Fandiño

Haberá contacontos con

Celso F. Sanmartín

---------------------------------------------------------------------------

O SÁBADO 27:

ROTEIRO DA LÍRICA MEDIEVAL

GALEGO-PORTUGUESA

Guías: Yara Frateschi, Isabel Morán e J. A. Souto, autores do libro O amor que eu levei de Santiago

PROGRAMA CULTURA VIVA

27 DE  OUTUBRO ás 11.00 h

SAÍDA PRAZA DE CERVANTES (SANTIAGO DE COMPOSTELA)

Organiza: Concello e Rede de Centros

Apoia: Deputación da Coruña

INSCRICIÓN
Sandra Quintana
981 528740

squintanar@santiagodecompostela.org

NOVIDADES SETEMBRO

 Honoré de Balzac

O curmán Pons

Limiar e tradución de Ana María Galego Gen

Serie Esmorga Narrativa

305 pp.

978-84-15400-72-1

14 euros

OUTRAS TRADUCIÓNS DE BALZAC POR ANA MARÍA GALEGO EN TOXOSOUTOS

Certame de narración breve Modesto R. Figueiredo

Premios Pedrón de Ouro

Edición de Xosé Ramón Fandiño e David G. Couso

Serie Esmorga Narrativa

245 pp.

978-84-15400-55-4

14 euros

Toxosoutos publica os PREMIOS PEDRÓN DE OURO (Modesto Figueiredo de Narrativa Breve) na súa Serie Esmorga

Publícanse as narracións premiadas en 2010 e 2011, que son os que foron subvencionados polos concellos de Vilagarcía e Rianxo respectivamente e no que resultaron galardoados Alfredo Naz Fernández, Clara do Roxo, Amancio Liñares, Ledicia Costas e Xaime Domínguez Toxo. Pero editorialmente falando, este volume ten un carácter especial porque por primeira vez na historia do Figueiredo os seus relatos non son publicados en Ediciós do Castro por deferencia do seu director, Isaac Díaz Pardo, moi relacionado coa nosa Fundación, pois foi distinguido co Pedrón de Ouro en 1976 e nomeado Presidente de Honra en 2006 como resposta inmediata ao agravio perpetrado contra el ao ser destituído da presidencia das empresas por el creadas, que constituían un inmenso paraíso de arte, industria e comunicación co que agasallou ao pobo galego.

Co pasamento de Isaac Díaz Pardo remata un capítulo importantísimo da historia da Fundación do Pedrón de Ouro e do seu premio literario e abrimos con renovada esperanza unha nova etapa que nos pon en relación coa editorial Toxosoutos, a quen manifestamos a nosa gratitude, personificada no seu director xeral, Manuel González Millares, e no seu director de publicacións, David G. Couso.

XOSÉ RAMÓN FANDIÑO VEIGA

Grande expectación ante a Guía medieval do peregrino o martes en Compostela

Mar Mato recolleu nesta reportaxe as súas impresións sobre a Guía Medieval do Peregrino, de López Pereira, presentada o pasado martes en Santiago de Compostela con grande expectación por parte dos numerosos estudosos que asistiron ao acto.

El catedrático de Latín y director de la Axencia para a Calidade do Sistema Universitario Galego, Xosé Eduardo López Pereira, ha plasmado las vivencias del Códice Calixtino en un estudio que abre el libro Códice Calixtino. Guía medieval de peregrinos, que ayer presentó en Compostela y donde se recoge, además, el texto íntegro en latín y la traducción al gallego de los cinco capítulos.

Entre las anécdotas, López Pereira destacó el episodio que explica la razón por la que la obra no acabó entre los fondos del Escorial. Explicaba ayer el catedrático a este diario que en el año 1570, el Códice Calixtino estuvo a punto de ser llevado a Madrid con destino final El Escorial. Entonces, Felipe II había ordenado al coengo Ambrosio de Morales que recogiese todos los manuscritos que pudiese y se encontrase por Castilla y Galicia. De Morales se negó a llevarse el Códice a la capital alegando que "decía cosas tan soeces que no valía la pena", señala López Pereira.

El director de la Axencia para a Calidade do Sistema Universitario detalló que en el último capítulo, guía del peregrino, se recogen las costumbres "increíbles" que tenían navarros y vascos. Una de ellas era la que adoptaban las mujeres frente al fuego dejando al aire la entrepierna para que los hombres, de frente, la vieran. Otro apunte era el que indicaba que los navarros ponían esterillas a las mulas "para que nadie las penetrara más que ellos".

Esta quinta parte fue escrita por el único autor que se le conoce al Códice, el francés Ainmerico Picaud que realizó una especie de crónica de su viaje a través del Camino de Santiago. Si bien se ve esta historia como una guía, en la actualidad, hay lectores que lo ven más bien como una anti-guía por criticar y dejar mal paradas a las gentes y lugares de la ruta jacobea.

No obstante, gracias a los comentarios de Picaud, el Códice Calixtino –escrito alrededor del año 1160– prosiguió en la basílica compostelana. Sin embargo, en 1610, hubo otro intento de modificar su lugar de cobijo. Fue con el padre Mariana que también se negó a llevárselo al entender que "el libro, en su caítulo 4, decía una mentiras tremendas" como "el señalar que Carlo Magno liberó España de árabes a pesar de haber muerto antes", señala Pereira.

Las críticas de Mariana hicieron mella y ese cuarto capítulo fue arrancado falsificando el número. Finalmente, en 1886, el historiador López Ferreiro lo descubrió en el Archivo de la Catedral, se restauró en la Biblioteca Nacional y se volvió a colocar en el Códice. 

Peregrinos a Compostela, por Lucía Seoane

X .Eduardo López Pereira,catedrático de Filoloxía Latina na Universidade da Coruña, autor de numerosos libros e traballos arredor de textos latinos tardíos e medievais é o encargado da edición e tradución ao galego do libro V do Códice Calixtino –unha obra de aínda recente actualidade xornalística por motivos ben pouco felices–, universalmente coñecida como Guía do peregrino. Nunha moi coidadae rigorosa introdución, López Pereira explica, con cualidade científica mais tamén con prosa doada e de agradable lectura, todo o referido á historia, a autoría, o contexto xacobeo… no que xorde a obra. Así mesmo coñecemos noticias acerca da relación do volume que comentamos con esoutras guías de caminantes e peregrinos a Compostela e aínda a propia textura do camiño e daqueles que o percorreron. En fin, unha análise das edicións e traducións ralizadas até a data vén complementar este, como dixemos, excelente limiar. Vilas,igrexas,hospitais… doutrora –moitos aínda, e felizmente,en pé na actualidade–,así como unha descrición da cidade de Santiago, cunha completa descrición da propia cidade, das súas murallas e portas, da catedral... pero tamén das xentes que a habitaban,aqueles mercaderes, zapateiros, curdidores, veleiros, cordeiros... a ofreceren “mochilas de pel de cervo, bolsas, correas, cintos e ata herbas mediciais” veñen desfilar ao longo das páxinas dun texto clásico entre os clásicos, unha sorte de reportaxe magnífica que desafía o paso do tempo. Sen dúbida, estamos diante dun volume senlleiro que non debe faltar nunca nos andeis das nosas bibliotecas. agora tamén en “romanzo galego.”

NOVIDADES

Códice Calixtino. Guía medieval do peregrino

ed. bilingüe latín - galego de X. Eduardo López Pereira

O amor que eu levei de Santiago. Roteiro da lírica medieval galego-portuguesa

Yara Frateschi Vieira, José António Souto Cabo e Isabel Morán

Sinistra deixa

Isidro Novo

Próxima publicación: Sinistra deixa, a nova novela de Isidro Novo

Unha herdanza inesperada é quen de provocar a loucura no seu accidental beneficiario nunha pequena vila como consecuencia dun ritual de maxia negra celebrado nos derradeiros momentos polo que fora propietario do deixado, burlado e asasinado polo seu amante. Exú non vai parar o proceso vingador ata que os bens do seu invocante volvan a mans lexítimas que porten o seu sangue. 

Próxima publicación do libro V do Códice Calixtino, a Guía medieval do peregrino

X. EDUARDO LÓPEZ PEREIRA ofrece unha nova edición ampliada e anotada da súa tradución. O libro presenta o texto bilingüe latín- galego

Ofrecemos aquí o quinto dos libros que compoñen o Códice Calixtino, que recibe tal nome do papa Calixto (1119-1124), universalmente coñecido como Guía do peregrino polo seu contido, que o propio autor define así: “Escribín todo isto para que os peregrinos, con esta información, poidan prever os gastos necesarios para a súa viaxe, cando saian para Santiago. Grazas a el conservamos a descrición de moitas vilas que percorreu, de igrexas e sartegos que visitou, de hospitais e de hospederías polos que pasou, e mesmo imprescindibles referencias de persoas, boas e malas, que atopou ao longo do camiño, para rematar cunha fermosa e completa descrición da cidade de Santiago, das súas prazas, das súas sete portas e, sobre todo, da súa catedral e do ambiente que xa daquela a arrodeaba, onde  se ofrecían aos peregrinos todo tipo de mercadorías, dende "vieiras ata botas de viño, zapatos, mochilas de pel de cervo, bolsas, correas, cintos e ata herbas medicinais”. 

Novidades editoriais

Prologados polo seu amigo e colega de investigacións Carlos Gegúndez López, os poemas deste libro descóbrennos un romántico de novo cuño, que ten no amor e as súas vicisitudes o tema central —e case que único— destas composicións, inzadas de declaracións apaixonadas a un ti omnipresente, destinatario duns versos onde os afectos teñen nos eidos labregos, as singraduras marítimas e os territorios da beiramar os escenarios propicios para o canto namorado.

Ler máis

Contando coa complicidade de carpinteiros de ribeira, mariñeiros e traballadores de estaleiros, o alumnado cumprimentou enquisas de vocabulario que logo foron depuradas e fixadas lexicograficamente polo profesorado coordinador, quen as dispuxo para a súa edición en campos temáticos, acompañándoas de numerosas ilustracións e mapas léxicos e engadindo, a maiores, á tradución de cada voz galega ao portugués, inglés, francés e castelán.

Un traballo este No meu mar, na miña lingua. Léxico de embarcacións e deportes naúticos modélico por canto amosa as extraordinarias posibilidades que poden xurdir do traballo compartido entre alumnado e profesorado, xuntos nesta ventureira angueira de recuperación do patrimonio lingüístico de noso, aquí definitivamente rescatado grazas á xenerosa aposta editorial de Toxosoutos.

Ler máis

Toxosoutos publica unha escolma de poesía galega con textos de 61 autoras e autores coa cidade como tema

A CIDADE NA POESÍA GALEGA DO SÉCULO XXI

Edición de Gonzalo Vázquez

Serie Esmorga (escolmas)

224 páxinas

Xoán Abeleira•Marilar Aleixandre•Francisco Álvarez-“Koki” •Anxo Angueira•Alicia Baña•Xosé María Álvarez Cáccamo•Ramón Caride Ogando•Xosé Antón Cascudo Rodríguez•Yolanda Castaño•Xabier Cordal•Francisco Cortegoso•Marta Dacosta•Berta Dávila•Lois Diéguez•Xoán Carlos Domínguez Alberte•Rosa Enríquez•Estíbaliz Espinosa•Eduardo Estévez•Francisco X. Fernández Naval•Manuel Forcadela•Antom Fortes Torres•Modesto Fraga•Xavier Frías Conde•Luís González Tosar•Mero Iglesias•María Lado•Xavier Lama•Alfonso Láuzara•Xosé Antón Laxe Martiñán•Alberto Lema•Rafael Lema•Xulio López Valcárcel•Verónica Martínez Delgado•Ricardo Martínez Conde•Rosa Méndez Fonte•Alberte Momán•Carlos Negro•Isidro Novo•Andrea Nunes Brións•Olga Patiño Nogueira•Xabier Paz•Ugia Pedreira•Ánxeles Penas•Manuel Pereira Valcárcel•Xavier Queipo•Xesús Rábade Paredes•María do Cebreiro Rábade Villar•Baldo Ramos•Mario Regueira•Claudio R. Fer•Alfonso Rodríguez Rodríguez•Miguel Sande•Xosé Luís Santos Cabanas•Xavier Seoane•Francisco Souto Barreiro•Xosé Vázquez Pintor•Xabier Vila-Coia•Helena Villar Janeiro•Miro Villar•Xabier Xil Xardón•Isaac Xubín

Alberte Momán regresa á poesía cunha obra sobre as relacións cotiás

Aínda que a súa profesión sexa a de enxeñeiro técnico agrícola, Alberte Momán (Ferrol, 1976), é escritor. Agora acaba de publicar “Os quilómetros que percorremos dende aquela” (Toxosoutos) unha indagación nos conflitos íntimos estruturada en tres partes que conforman tres relacións sentimentais e humanas. Unha poetización da existencia cotiá sobre a que Momán sinala: “Non se trata de poesía erótica, como se ten sinalado atendendo á miña traxectoria. O libro fala das relacións humanas con tres persoas, e nesas relacións hai erotismo, do que falo como un elemento cercano á existencia, pero tamén doutros elementos de calquera parella ao longo do día común, como o traballo, que tanta influencia ten sobre as persoas”.
En canto ao estilo, Momán asume unha forte carga visual na súa poesía e neste “Os quilómetros que percorremos dende aquela”. Así, na última parte ten moita influencia a película “In the mood for love”, do director Wong Kar-Wai, a través do seu protagonista Su Liz-Hen. “Creo que as referencias visuais son comúns a moitos autores contemporáneos. Eu pretendo crear imaxes suxerentes, comprensibles para calquera lector amais da referencia e paralelismo a unha obra concreta como, neste caso, ‘In the mood for love’, que ten bastante peso na terceira parte do libro”.
Ao tratarse de relacións persoais podería pensarse que o poeta ferrolán fala en clave autobiográfica, algo que el nega. “Na literatura mestúrase o que é real e o que é fición. Ista non é unha narración histórica”.
Alberte Momán respira literatura. Esparexida pola súa obra figuran libros e colaboracións en numerosos libros e revistas, sen perder o contacto coa súa terra. “Procuro colaborar coa revista Atenea, do Ateneo Ferrolán”, avisa como xeito de manter as súas raíces. No eido literario continúa a traballar dentro colectivo “A porta verde do sétimo andar”, que fai recitais e actividades por vilas e cidades galegas, e incluso hai pouco visitou Madrid. “O colectivo ten a faceta editorial: os Q de Vián Cadernos. Trátase dun proxecto do colectivo que busca incidir na visibilidade da produción artística galega. Esta colección nace con afán de continuidade. Xa saíron traballos de Rosa Enríquez, Kiko Neves ou unha obra miña e de Alba Méndez sobre Rosalía de Castro, entre outros traballos. Resulta estimulante dar a coñecer novas propostas”.

Imaxinación > En canto ao futuro, Momán agarda presentar “Os quilómetros que percorremos dende aquela” en Ferrol, quizais o mes próximo. Xa, ao longo do ano, sairá o seu regreso á narrativa. “Trátase dun libro de relatos breves que sairá en Sotelo Blanco. Son historias moi breves, moi pouco descritivas e que piden a intervención do lector, da súa imaxinación. Son historias que tratan de suxerir máis que describir, algo que me gusta máis”, confesa.

NORDESÍA

O Cráter de Olga Novo

A súa obra poética e ensaística está marcada por unha profunda conexión co surrealismo como filosofía vital asentada no amor, na liberdade e na beleza. O espírito libertario, a procura da paixón e a intensidade, a sensualidade e un erotismo de raizame telúrica e apertura cósmica informan a linguaxe desta poeta do desbordamento.

Este libro contén unha serie de emanacións vitais que, coma no caso dos síntomas volcánicos, constitúen formacións de cinsa, pedra, lava e rocha metamórfica. A “Cinsa”, escrita entre o ano 2004 e o 2010, poetiza o abandono do mundo rural galego e o seu resistente corazón residual, en loita contra o esquezo e o desleixo, e tentando sempre integrar a morte na vida e a vida na morte. A “Pedra” foi experimentada como sentimento megalítico a través dunha vida vivida en Bretaña, onde precisamente se escribiu o texto, en Roazhon, en abril do ano 2005. A “Lava” foi soñada desde a infancia no misterio de Pompeia, a onde viaxei en febreiro do ano 2009, na procura do magma, ó encontro do enigma da beleza e do amor. A “Rocha metamórfica” quere petrificar salvaxemente a linguaxe de Eros, na celebración carnal antiplatónica.

Rip Van Winkle (Ramón Nicolás)

Como un acerto cualifico a aparición no mercado galego dunha edición bilingüe inglés-galego de Rip van Winkle, de Washington Irving, que chega da man de Toxosoutos, en fluída tradución de David G. Couso e cun acaído e clarificador limiar a cargo de Milagros Torrado, sen esquecer as ilustracións de Vault.

Este título, do que adoita ser considerado o primeiro escritor profesional estadounidense e talvez máis coñecido polos seus célebres Contos da Alhambra (1832), resulta ben curioso por recrear unha historia sinxela que tanto lembra, por outro lado, esa extraordinaria composición poética da tradición galego-portuguesa medieval das Cantigas de Santa María que comezaba: "Como Santa María feze estar o monje trezentos anos ao canto da passarya, porque lle pedía que lle mostrasse qual era o ben que avian os que eran en Paraíso" e que lle servira ao polígrafo pontevedrés Filgueira Valverde para se para se doutorar co título de La Cantiga CIII: noción del tiempo y gozo eterno en la narrativa medieval.

Desposuída do matiz relixioso, a lenda vén sendo a mesma aínda que no libro de Irving, loxicamente, o contexto é diferente. En Rip van Winkle deséñase unha época inmediatamente anterior á Guerra de Independencia estadounidense cando o protagonista, de ascendencia holandesa, escapa da súa casa. Ao final desa aventura, tras inxerir unha beberaxe ficará durmido e, ao acordar, irá decatándose de que pasaron vinte anos e que xa nada é o mesmo. Cualificado durante algún tempo como un conto infantil, son da opinión que, sen deixar de selo, é este un volume que ofrece distintos niveis de lectura como a análise das relacións familiares, o devezo por modificar o estado das cousas e, xaora, a reflexión sobre o propio paso do tempo. Existe, entre outras, unha recreación televisiva, dirixida por Francis Ford Coppola, que recomendo vivamente e que pode ser un magnífico complemento á lectura.

LER MÁIS

Rip Van Winkle, unha fábula do tempo en dous idiomas

14x16

145 páxinas

Limiar de Milagros Torrado Cespón

Tradución de David G. Couso

Ilustracións de Vault.

Edición bilingüe Inglés-Galego

Rip, un home de vida sinxela, un cheíñas temeroso da súa muller, vai ata a montaña onde é fascinado por un vello vestido de danés. Nin a Rip nin a Peter os enfeitizan unhas sereas coma as de Odiseo co seu belo canto, nin unha fermosa moura que custodia un tesouro: eles caen polo alcol que lles ofrecen un grupo de homes. Esta beberaxe fai que Rip teña a sensación de que durmiu unha noite, pero en realidade, son vinte anos os que se ausenta. O panorama que atopa cando volve é moi diferente ao que deixara: a colonia británica na que vivía é agora parte dos Estados Unidos de América.

Edicións bilingües en Toxosoutos

Séneca, Apocolocyntosis. A conversión do emperador Claudio en cabazo (latín-galego)

Virxilio, Bucólicas (latín-galego)

J. L. Caramés, A miña tía avoa Dolores e o Círculo dos Animais Excluídos (inglés-galego)

Obras da Literatura Universal en galego

Kate Chopin, O espertar

H. G. Wells, A máquina do tempo

Alexandre Dumas, A dama das Camelias

Marqués de Sade, Os crimes do amor

Flaubert, Bouvard e Pécuchet

Flaubert, A curmá Bette

Homero, Odisea